حد ضرر متحرک (Trailing Stop Loss) چیست؟ آموزش تریلینگ استاپ

حد ضرر متحرک یا تریلینگ استاپ چیست؟ تریلینگ استاپ یا حد ضرر متحرک / شناور، نوعی سفارش توقف ضرر است که همراه با حرکت قیمت در جهت سود جابه‌جا می‌شود و هیچ‌وقت به عقب برنمی‌گردد. اگر قیمت به اندازه‌ی فاصله‌ی تعیین‌شده برگردد، پوزیشن بسته می‌شود. به این ترتیب سودی که تا آن لحظه ساخته‌اید قفل می‌شود، بدون اینکه جلوی ادامه‌ی روند را بگیرید. مزایای اصلی حد ضرر متحرک این‌هاست: قفل شدن خودکار سود، حذف نیاز به مانیتور دائمی چارت، کاهش تصمیم‌های احساسی و اجازه دادن به معامله‌ی سودده برای ادامه‌ی مسیر. در این مقاله از د ترو ترید اول مفهوم سفارش حد ضرر شناور را آموزش میدهیم و سپس به سراغ تفاوت تریلینگ استاپ و استاپ لاس و کاربردهای آن در ترید می رویم. در پایان هم اندیکاتور حد ضرر متحرک و روش کار با آن و جدول مزایا را می‌بینید. 

حد ضرر متحرک چیست؟ (Trailing Stop Loss)

حد ضرر متحرک یا شناور، یک حد ضرر است که خودش دنبال قیمت می‌آید، ولی فقط در جهت سود. یعنی هر وقت قیمت بالاتر برود، حد ضرر هم بالا می‌رود، اما اگر قیمت پایین بیاید، حد ضرر سر جایش می‌ماند. وقتی قیمت به حد ضرر برسد، معامله خودکار بسته می‌شود.

فرق تریلینگ استاپ و استاپ لاس چیست؟

شاید بپرسید فرق حد ضرر معمولی و حد ضرر متحرک چیست؟ در حد ضرر معمولی یک قیمت ثابت به عنوان استاپ لاس مشخص می شود و اگر قیمت به آن میزان برسد، سیستم اتوماتیک معامله را می بندد تا بیشتر از آن ضرر نکنید. مثلا شما می‌گویید «اگر قیمت به ۹۰ رسید، بفروش» و این عدد تا آخر معامله تغییر نمی‌کند. مشکل از جایی شروع می‌شود که معامله سودده شده باشد و حد ضرر هنوز زیر قیمت ورود بماند. در این حالت یک برگشت تند می‌تواند کل سود را پس بگیرد. اینجا حد ضرر متحرک یا تریلینگ استاپ به درد میخورد و همین مشکل را حل می‌کند. فاصله‌ای مثل ۵ درصد یا ۲۰۰ دلار از بالاترین قیمت ثبت‌شده تعیین می‌کنید و سیستم هر بار که قیمت رکورد جدیدی بزند، حد ضرر را به همان نسبت بالا می‌برد.

در پوزیشن خرید، حد ضرر زیر قیمت می‌ماند و در پوزیشن فروش، بالای آن قرار می‌گیرد.

انواع حد ضرر یا تریلینگ استاپ

تریلینگ استاپ را می‌شود از چند زاویه دسته‌بندی کرد. از نظر نحوه‌ی تعیین فاصله، دو مدل ثابت و متغیر داریم. در مدل ثابت حد ضرر متحرک، فاصله‌ی بین قیمت و حد ضرر همیشه یک مقدار مشخص است. در مدل متغیر، فاصله با نوسان بازار تغییر می‌کند. از نظر ابزار کمکی هم می‌توان حد ضرر را به اندیکاتورهایی مثل میانگین متحرک، پارابولیک SAR یا ATR وصل کرد. نوع دیگری هم وجود دارد که دستی است: خودتان بعد از هر سقف جدید، حد ضرر را بالا می‌برید.

۱. تریلینگ استاپ نقطه‌ای (مبلغی)

در این نوع، فاصله‌ی حد ضرر از اوج قیمت یک عدد ثابت است. در فارکس این عدد بر حسب پیپ یا پوینت و در رمزارزها بر حسب دلار یا تتر تعیین می‌شود. مثلاً اتریوم را ۳,۰۰۰ دلار می‌خرید و فاصله را ۱۰۰ دلار می‌گذارید. وقتی قیمت به ۳,۳۰۰ برسد، حد ضرر روی ۳,۲۰۰ قرار می‌گیرد. سادگی این روش نقطه‌ی قوتش است و در متاتریدر هم همین مدل (فاصله بر حسب پوینت) اجرا می‌شود. ضعفش این است که عدد ثابت با تغییر نوسان بازار هماهنگ نمی‌شود. فاصله‌ی ۱۰۰ دلاری در بازار آرام مناسب است، ولی در یک روز پرنوسان خیلی زود فعال می‌شود.

۲. تریلینگ استاپ درصدی

در این مدل، فاصله درصدی از قیمت است. مثلاً با فاصله‌ی ۵ درصد، اگر بیت‌کوین از ۶۰,۰۰۰ به ۶۶,۰۰۰ برسد، حد ضرر روی ۶۲,۷۰۰ می‌نشیند. مزیت درصدی این است که با رشد قیمت، فاصله هم متناسب بزرگ می‌شود و نیازی به تنظیم دوباره نیست. این نوع در صرافی‌های رمزارزی بیشترین کاربرد را دارد. در توبیت، بینگ ایکس و مکسی همین مدل با عنوان نرخ بازگشت (Callback Rate) ارائه می‌شود. اگر نمی‌دانید از کدام نوع شروع کنید، درصدی انتخاب خوبی است.

۳. تریلینگ استاپ داینامیک (مبتنی بر ATR)

در نوع داینامیک، فاصله با نوسان واقعی بازار تنظیم می‌شود. معمولاً از اندیکاتور ATR (میانگین دامنه‌ی واقعی) استفاده می‌کنند و فاصله را مضربی از آن می‌گیرند. فرض کنید دارایی را ۱۰۰ دلار خریده‌اید و ATR برابر ۴ است. با ضریب ۳، فاصله می‌شود ۱۲ دلار. وقتی قیمت به ۱۳۰ برسد، حد ضرر روی ۱۱۸ می‌ایستد. وقتی بازار پرنوسان می‌شود، فاصله بازتر می‌شود و شما را کمتر از معامله بیرون می‌اندازد. وقتی بازار آرام می‌شود، فاصله تنگ‌تر می‌شود و سود بهتر حفظ می‌شود. بیشتر صرافی‌ها این مدل را بومی ندارند و باید آن را با اندیکاتور روی چارت دنبال کنید.

۴. تریلینگ استاپ دستی

در حالت دستی، خود معامله‌گر هر وقت لازم دید، حد ضرر را بر اساس تحلیل بالا می‌برد. مثلاً بعد از هر کف بالاتر در روند صعودی، حد ضرر را زیر آن کف می‌گذارد. این روش بیشترین انعطاف را دارد، چون حد ضرر دقیقاً روی سطح‌های معنادار چارت می‌نشیند و نه روی یک عدد تصادفی. در عوض نیاز به حضور و انضباط دارد. اگر وقت بالا بردن حد ضرر را فراموش کنید یا وسوسه شوید آن را پایین بیاورید، کل مزیت از بین می‌رود. در پلتفرم‌هایی مثل د ترو ترید، ال بانک و نوبیتکس که سفارش تریلینگ بومی ندارند، همین روش تنها گزینه است.

۵. تریلینگ استاپ زمانی

در این مدل، حد ضرر در بازه‌های زمانی مشخص به‌روز می‌شود، نه با هر حرکت قیمت. مثلاً هر ۴ ساعت یا بعد از بسته شدن هر کندل روزانه، حد ضرر را زیر کف کندل قبلی می‌برید. این روش نوسان‌های لحظه‌ای را نادیده می‌گیرد و برای معامله‌گرانی که روی تایم‌فریم‌های بالاتر کار می‌کنند، مناسب است. ضعفش این است که اگر قیمت بین دو به‌روزرسانی سقوط کند، حد ضرر دیر جابه‌جا شده و بخشی از سود از دست می‌رود.

آموزش تعیین حد ضرر متحرک

برای تعیین حد ضرر متحرک یا تریلینگ استاپ در ترید، سه تصمیم لازم است: نوع فاصله، اندازه‌ی فاصله و زمان شروع. نوع را در بخش قبل انتخاب کردیم. اندازه‌ی فاصله مهم‌ترین بخش کار است. اگر خیلی کوچک باشد، نوسان معمولی بازار شما را از معامله بیرون می‌اندازد. اگر خیلی بزرگ باشد، بخش زیادی از سود را پس می‌دهید. برای فاصله‌ی بهینه عدد قطعی وجود ندارد. یک قاعده‌ی کاربردی این است که فاصله را کمی بزرگ‌تر از میانگین نوسان چند کندل اخیر بگیرید.

زمان شروع را هم می‌توان با قیمت فعال‌سازی (Activation Price) کنترل کرد. با این گزینه تریلینگ تا رسیدن قیمت به سطح مشخص خاموش می‌ماند. نکته‌ی آخر این است که قبل از فعال کردن حد ضرر متحرک، یک حد ضرر اولیه بگذارید، چون تریلینگ استاپ تا قیمت به نفع شما حرکت نکند عملاً کاری نمی‌کند.

حد ضرر متحرک در د ترو ترید

د ترو ترید (The True Trade) یک پلتفرم غیرمتمرکز (DEX) برای معاملات فیوچرز است. کاربر در این پلتفرم وارد معاملات پرپچوال می‌شود و کنترل دارایی در دست خود اوست. نکته این است که صرافی‌های غیرمتمرکز معمولاً مجموعه‌ی سفارش‌های محدودتری نسبت به صرافی‌های بزرگ دارند.

در حال حاضر امکان سفارش حد ضرر متحرک (Trailing Stop) در د ترو ترید وجود ندارد. بنابراین باید حد ضرر را دستی بالا ببرید: هر بار قیمت به یک سطح جدید رسید، حد ضرر (SL) پوزیشن را به همان نسبت ویرایش کنید. مثلاً اگر قصد دارید ۵ درصد پایین‌تر از اوج قیمت بمانید، با هر سقف جدید حد ضرر را به ۵ درصد زیر آن ببرید این روش کار می‌کند، اما نیازمند حضور شماست.

حد ضرر متحرک در توبیت

نحوه تعیین حد ضرر متحرک در توبیت چگونه است؟ توبیت (Toobit) این قابلیت را مستقیماً در بخش فیوچرز دارد. این سفارش دو پارامتر دارد: نرخ بازگشت (Callback Rate) که درصد برگشت قیمت برای فعال شدن سفارش را مشخص می‌کند، و قیمت فعال‌سازی (Activation Price) که اختیاری است و تعیین می‌کند تریلینگ از چه قیمتی شروع شود.

یک مثال روشن: اگر قیمت تا ۷۵,۰۰۰ تتر بالا برود و سپس ۱ درصد برگردد و به ۷۴,۲۵۰ برسد، سفارش اجرا می‌شود. برای استفاده، پس از ورود به بخش فیوچرز، نوع سفارش را روی Trailing Stop بگذارید، Callback Rate را وارد کنید و در صورت تمایل Activation Price بدهید. 

حد ضرر متحرک در ال بانک

ایا امکان تعیین حد ضرر متحرک در ال بانک وجود دارد؟ صرافی ال بانک در حال حاضر چهار نوع سفارش بازار، لیمیت، تریگر و Post-Only را ارائه می‌دهد و سفارش حد ضرر متحرک ندارد. در عوض ابزار حد سود و حد ضرر (TP/SL) در دسترس است: هنگام ثبت سفارش، گزینه‌ی TP/SL را فعال کنید و قیمت تریگر را وارد کنید. توجه کنید که TP/SL روی سفارش‌های لیمیت و مارکت قابل تنظیم است و روی سفارش تریگر نه. ال بانک ابزار Guaranteed TP/SL را هم معرفی کرده که برای کاهش اثر اسلیپیج (Slippage) در شرایط نوسانی طراحی شده است.

حد ضرر در نوبیتکس تعهدی

نوبیتکس معاملات تعهدی را ارائه می‌دهد و در آن سفارش‌های محافظتی هم وجود دارد. کاربر می‌تواند همزمان با ورود به موقعیت فروش تعهدی، حد ضرر بگذارد و با سفارش OCO هم‌زمان حد ضرر و خروج در سود تعیین کند. اما سفارش حد ضرر متحرک در نوبیتکس وجود ندارد؛ سفارش‌های موجود لیمیت، استاپ‌لیمیت و OCO هستند. پس برای متحرک‌کردن حد ضرر باید سفارش استاپ را لغو و با قیمت بالاتر دوباره ثبت کنید.

چرا حد ضرر در نوبیتکس فعال نمیشه؟ این سؤال یکی از پرتکرارترین دغدغه‌های کاربران است. دلایل رایج، بر اساس سازوکار عمومی سفارش‌های استاپ‌لیمیت، این‌هاست:

1– قیمت تریگر در سمت اشتباه بازار: حد ضرر خرید باید بالاتر از قیمت جاری و حد ضرر فروش باید پایین‌تر از آن باشد؛ در غیر این صورت سفارش یا ثبت نمی‌شود یا فوراً اجرا می‌شود.

2- قیمت حد (Limit) دور از تریگر: در استاپ‌لیمیت، پس از رسیدن قیمت به تریگر یک سفارش لیمیت ثبت می‌شود. اگر قیمت با شکاف رد شود، ممکن است سفارش پر نشود و به نظر برسد «فعال نشده».

3- تداخل با سفارش دیگر: موجودی یا حجم درگیر یک سفارش دیگر (مثلاً حد سود) باشد.

4- لیکویید شدن پیش از تریگر: در معاملات تعهدی اگر ضرر به میزان وجه تضمین برسد، موقعیت لیکویید می‌شود و کل ضرر از وجه تضمین کسر می‌شود، پیش از آنکه حد ضرر دور بزند.

5- تنظیم نشدن هنگام ورود: برای تعهدی، بهتر است حد ضرر را همان لحظه‌ی باز کردن موقعیت تعریف کنید.

اگر با رعایت همه‌ی این موارد باز هم سفارش اجرا نشد، شناسه‌ی سفارش را برای پشتیبانی نوبیتکس بفرستید. 

حد ضرر شناور در بینگ ایکس

بینگ ایکس از معدود صرافی‌هایی است که حد ضرر شناور را کامل پیاده کرده است. در بینگ ایکس می‌توانید فاصله را با نرخ بازگشت (مثلاً ۲ درصد) یا فاصله‌ی تریلینگ (مثلاً ۱۰۰ تتر) تعریف کنید و قیمت فعال‌سازی را اختیاری بدهید. وقتی قیمت به اندازه‌ی تعیین‌شده برگردد، یک سفارش مارکت اجرا می‌شود.

برای نمونه، با قیمت فعال‌سازی ۶۵,۰۰۰ دلار و نرخ بازگشت ۲ درصد، پس از رسیدن بیت‌کوین به ۶۵,۰۰۰ تریلینگ فعال می‌شود. در اپلیکیشن هم می‌توانید از گزینه‌ی Trailing TP/SL در منوی سفارش استفاده کنید.  چون سفارش در لحظه‌ی برگشت با مارکت اجرا می‌شود، در بازار پرنوسان ممکن است قیمت اجرا کمی با تریگر فرق کند.

حد ضرر متحرک در متاتریدر

متاتریدر ساده‌ترین مسیر را دارد. بعد از باز کردن معامله، روی آن کلیک راست کنید، گزینه‌ی Trailing Stop را انتخاب کنید و مقدار فاصله را از فهرست باز شده تعیین کنید. 

یک نکته‌ی فنی که اغلب نادیده گرفته می‌شود: تریلینگ استاپ در MT4 و MT5 توسط خود ترمینال اجرا می‌شود، نه سرور بروکر. پس اگر ترمینال بسته یا اینترنت قطع شود، حد ضرر دیگر جابه‌جا نمی‌شود. برای معاملات طولانی از VPS یا اکسپرت (EA) کمک بگیرید. به همین دلیل بهتر است حتماً یک حد ضرر ثابت اولیه هم داشته باشید.

حد ضرر متحرک در مکسی

مکسی (MEXC) در فیوچرز سفارش Trailing Stop دارد. قیمت تریگر در فروش از «بالاترین قیمت ثبت‌شده منهای فاصله‌ی تریل» و در خرید از «پایین‌ترین قیمت به‌علاوه‌ی فاصله» به دست می‌آید. می‌توانید قیمت فعال‌سازی هم تعیین کنید و محاسبه‌ی تریگر پس از فعال شدن سفارش آغاز می‌شود.

توجه کنید که تریگر ممکن است در نوسان شدید، محدودیت قیمت یا کمبود وثیقه اجرا نشود. پس همیشه مارجین کافی نگه دارید. در مجموع، توبیت، بینگ ایکس، مکسی و متاتریدر سفارش حد ضرر متحرک بومی دارند، اما د ترو ترید، ال بانک و نوبیتکس ندارند. در این سه پلتفرم باید حد ضرر را دستی بالا ببرید یا از اندیکاتور کمک بگیرید.

اندیکاتور حد ضرر متحرک (Trailing Stop Loss)

اندیکاتور تریلینگ استاپ چیست؟ اندیکاتور حد ضرر متحرک ابزاری روی چارت است که سطح حد ضرر را به‌صورت خط یا نقطه نشان می‌دهد و با حرکت قیمت در جهت روند جلو می‌رود. تفاوتش با سفارش تریلینگ استاپ در صرافی این است که اندیکاتور خودش معامله را نمی‌بندد؛ فقط به شما می‌گوید حد ضرر الان کجا باید باشد. بنابراین وقتی پلتفرمتان سفارش تریلینگ بومی ندارد، اندیکاتور بهترین جایگزین است.

چهار اندیکاتور رایج برای این کار وجود دارد:

• پارابولیک SAR: نقاطی زیر یا بالای قیمت می‌گذارد که با روند جلو می‌روند.

• ATR تریلینگ (Chandelier Exit): حد ضرر را با مضربی از نوسان از اوج قیمت محاسبه می‌کند.

• سوپرترند (SuperTrend): خط روندی است که با تغییر جهت، جای خود را عوض می‌کند.

• میانگین متحرک: خروج با شکست میانگین مثلاً ۲۰ دوره‌ای.

چطور با اندیکاتور حد ضرر متحرک کار کنیم؟

برای کار با این اندیکاتورها یک روال ساده کافی است:

1. اندیکاتور را انتخاب کنید. در بازار روندی و پرنوسان ATR یا سوپرترند، و در روندهای نرم‌تر میانگین متحرک گزینه‌ی خوبی است.
2. تنظیمات را بگذارید. مقادیر پیش‌فرض رایج نقطه‌ی شروع خوبی هستند (جدول زیر).
3. حد ضرر اولیه را روی خط اندیکاتور بگذارید. هنگام ورود، سطح فعلی اندیکاتور را به‌عنوان حد ضرر ثبت کنید.
4. بعد از بسته شدن هر کندل، حد ضرر را به‌روز کنید. اگر خط اندیکاتور به نفع شما جلو رفت، حد ضرر را همان‌جا ببرید. هرگز حد ضرر را به عقب برنگردانید.
5. خروج را با شکست خط انجام دهید. وقتی قیمت کندل را زیر (در خرید) یا بالای (در فروش) خط اندیکاتور بست، معامله بسته می‌شود.
6. تایم‌فریم را رعایت کنید. هرچه تایم‌فریم بالاتر، سیگنال‌های کاذب کمتر ولی خروج دیرتر است.

یک نکته‌ی مهم: اندیکاتورها در بازار رنج سیگنال کاذب زیاد می‌دهند. پیش از استفاده‌ی واقعی، آن را روی حساب دمو و داده‌ی تاریخی همان دارایی بیازمایید و تنظیماتش را با نوسان آن دارایی هماهنگ کنید. اکنون می‌توانیم مزایای کلی این ابزار را جمع‌بندی کنیم.

مزایای حد ضرر متحرک

مهم‌ترین فایده‌ی حد ضرر متحرک این است که ریسک و سود را همزمان مدیریت می‌کند. شما سقف زیان را می‌بندید و سقف سود را باز می‌گذارید. بخش دیگر ماجرا روان‌شناختی است: وقتی قاعده‌ی خروج از قبل مشخص باشد، دیگر وسوسه‌ی «یک کم دیگر صبر کنم» تصمیم شما را خراب نمی‌کند.

البته ناگفته نماند که این مزایا بدون هزینه نیستند. در بازار رنج یا نوسان‌دار، تریلینگ تنگ زود فعال می‌شود و شما را از روند خوب بیرون می‌اندازد. در گپ‌های قیمتی هم ممکن است اجرا با قیمت بدتر از تریگر انجام شود. پس تریلینگ ابزاری برای بهبود مدیریت ریسک است، نه تضمین سود.

کلام آخر درباره حد ضرر متحرک Trailing Stop Loss

حد ضرر متحرک (Trailing Stop Loss) با دنبال کردن قیمت در جهت سود، سودتان را حفظ می‌کند و معامله را آزاد می‌گذارد تا ادامه دهد. حالا که می‌دانید تریلینگ استاپ چیست و انواع آن کدام‌اند، مهم‌ترین کار انتخاب فاصله‌ی متناسب با نوسان بازار است. در پلتفرم‌هایی که سفارش بومی ندارند، از ویرایش دستی یا اندیکاتور کمک بگیرید و همیشه یک حد ضرر اولیه داشته باشید. معاملات اهرمی ریسک بالایی دارند و این مقاله توصیه‌ی مالی نیست. شما کدام روش را کاربردی‌تر می‌دانید؟ تجربه‌تان را در کامنت‌ها با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول تریلینگ استاپ

۱. تریلینگ استاپ چیست و با حد ضرر ثابت چه فرقی دارد؟

حد ضرر ثابت یک قیمت مشخص است که تغییر نمی‌کند. تریلینگ استاپ با سودده شدن معامله خودکار بالا می‌رود و سود را قفل می‌کند.

۲. بهترین درصد برای حد ضرر متحرک چقدر است؟

عدد ثابتی وجود ندارد. فاصله را کمی بیش از نوسان معمول دارایی بگیرید و روی حساب دمو تست کنید.

۳. اگر اینترنتم قطع شود حد ضرر متحرک کار می‌کند؟

در صرافی‌هایی که سفارش روی سرور ثبت می‌شود بله. در متاتریدر اجرا با ترمینال است و با بسته شدن آن متوقف می‌شود.

۴. آیا حد ضرر متحرک سود را تضمین می‌کند؟

خیر. در گپ قیمتی یا نوسان شدید ممکن است خروج با قیمتی بدتر انجام شود.

۵. قیمت فعال‌سازی (Activation Price) چه کاربردی دارد؟

تریلینگ را تا رسیدن قیمت به سطح مشخص خاموش نگه می‌دارد تا با نوسان‌های اولیه فعال نشود.

۶. اندیکاتور تریلینگ استاپ چیست و آیا جای سفارش واقعی را می‌گیرد؟

اندیکاتور فقط سطح پیشنهادی حد ضرر را روی چارت نشان می‌دهد و معامله را خودکار نمی‌بندد. برای اجرای واقعی باید حد ضرر را دستی یا با سفارش تریلینگ ثبت کنید.